{"id":59,"date":"2024-05-09T23:06:22","date_gmt":"2024-05-09T21:06:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/?page_id=59"},"modified":"2024-05-14T19:23:53","modified_gmt":"2024-05-14T17:23:53","slug":"59-2","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/?page_id=59","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny pw. \u015bw. Jana Chrzciciela w Radomiu"},"content":{"rendered":"\n
\n

Pawe\u0142 Puton<\/em><\/p>\n\n\n\n

W\u0119dr\u00f3wka szlakiem wytyczonym przez Jacka Malczewskiego prowadzi do miejsca g\u0142\u0119boko wpisanego w histori\u0119 rodu Malczewskich. Nieopodal kamienicy, w kt\u00f3rej mieszka\u0142 i wychowa\u0142 si\u0119 przysz\u0142y mistrz sztuki malarskiej, w samym sercu historycznego Radomia znajduje si\u0119 jedna z najwa\u017cniejszych \u2014 a przez wieki najwa\u017cniejsza \u2014 \u015bwi\u0105tynia miasta: ko\u015bci\u00f3\u0142 farny pw. \u015bw. Jana Chrzciciela. Ufundowana przez ostatniego kr\u00f3la z dynastii Piast\u00f3w \u2014 Kazimierza III Wielkiego, kt\u00f3ry te\u017c w 1350 r. lokowa\u0142 Nowy Radom, dzisiejsze Miasto Kazimierzowskie. Dekad\u0119 po wytyczeniu od podstaw ram nowego organizmu miejskiego, wznoszonego wedle feudalnych prawide\u0142 lokacyjnych i osadzonego na prawie magdeburskim, rozpocz\u0119ta zosta\u0142a budowa najwa\u017cniejszej, parafialnej \u015bwi\u0105tyni Radomia.<\/p>\n\n\n\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 farny od samego pocz\u0105tku powi\u0105zany by\u0142 ze znajduj\u0105cym si\u0119 po s\u0105siedzku Zamkiem Kr\u00f3lewskim, pe\u0142ni\u0105c na czas pobytu w\u0142adc\u00f3w funkcj\u0119 monarszej kaplicy. W okresie staropolskim kr\u00f3lewski Radom odwiedzili niemal wszyscy polscy w\u0142adcy i ka\u017cdy z nich sprawy ojczyzny poleca\u0142 w modlitwie w tutejszej farze. W zwi\u0105zku z tym przez wieki w ko\u015bciele odby\u0142o si\u0119 wiele wa\u017cnych i podnios\u0142ych nabo\u017ce\u0144stw, zwi\u0105zanych cho\u0107by z zawarciem w 1401 r. Unii wile\u0144sko-radomskiej, przyj\u0119ciem w 1489 r. ho\u0142du lennego od Wielkiego Mistrza Zakonu Krzy\u017cackiego Johanna von Tieffena, przekazaniem drugiemu w historii polskiemu kardyna\u0142owi \u2014 Fryderykowi Jagiello\u0144czykowi w 1495 r. insygni\u00f3w kardynalskich, uchwaleniem w 1505 r. konstytucji \u201eNihil Novi\u201d, czy sesjami sejmowymi i trybunalskimi z wiek\u00f3w XVI, XVII i XVIII. Wreszcie mury radomskiej fary przesi\u0105kn\u0119\u0142y modlitw\u0105 pierwszego \u015bwi\u0119tego z dynastii Jagiellon\u00f3w \u2014 kr\u00f3lewicza Kazimierza (1458-1484), kt\u00f3ry z ramienia swego ojca \u2014 kr\u00f3la Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka z radomskiego zamku w latach 1481-1483 sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 namiestnicz\u0105 nad Koron\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jako najwa\u017cniejsza, parafialna \u015bwi\u0105tynia Grodu nad Mleczn\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142 farny przez kolejne wieki otaczany by\u0142 pieczo\u0142owit\u0105 opiek\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w miasta i jego okolicy. W kolejnych stuleciach mieszczanie radomscy oraz okoliczna szlachta upi\u0119kszali i rozbudowywali \u015bwi\u0105tyni\u0119, dodaj\u0105c do jej pierwotnej, gotyckiej bry\u0142y kolejne kaplice. Jedn\u0105 z nich, chyba najbardziej charakterystyczn\u0105, jest ta p\u00f3\u017anorenesansowa, ufundowana przez Kochanowskich \u2013 krewnych poety Jana z Czarnolasu. Okaza\u0142a dzwonnica radomskiej fary stanowi charakterystyczny punkt na mapie miasta. Wie\u017c\u0119 wida\u0107 z wielu, nawet odleg\u0142ych dzielnic Radomia, a w samym \u015br\u00f3dmie\u015bciu jej strzelista sylwetka stanowi doskonale znane mieszka\u0144com zwie\u0144czenie osi widokowej wielu ulic.<\/p>\n\n\n\n

Popl\u0105tane i burzliwe dzieje Ojczyzny odcisn\u0119\u0142y sw\u00f3j \u015blad tak\u017ce na materialnej tkance radomskiej \u015bwi\u0105tyni parafialnej, kt\u00f3rej kondycja podupad\u0142a wraz ze schy\u0142kiem I RP. W tym czasie, w pierwszych dekadach XIX w., kiedy podj\u0119te zosta\u0142y prace maj\u0105ce podnie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 do dawnej \u015bwietno\u015bci, w Radomiu pojawi\u0142a si\u0119 rodzina m\u0142odego urz\u0119dnika ze zubo\u017ca\u0142ego rodu piecz\u0119tuj\u0105cego si\u0119 herbem Tarnawa \u2014 Stanis\u0142awa Malczewskiego. Poprzez sw\u00f3j pozytywny up\u00f3r i pracowito\u015b\u0107 doszed\u0142 do znacz\u0105cej pozycji spo\u0142ecznej i materialnej, pozwalaj\u0105cej mu w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w dzia\u0142ania, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do renowacji parafialnej \u015bwi\u0105tyni Radomia. Traktowa\u0142 to jako sw\u00f3j patriotyczny obowi\u0105zek oraz wyraz g\u0142\u0119bokiej wiary i odpowiedzialno\u015bci za kulturowe i chrze\u015bcija\u0144skie dziedzictwo przodk\u00f3w. Szczeg\u00f3lny \u015blad w sztafecie pokole\u0144 radomian, modl\u0105cych si\u0119 w murach fary, pozostawi\u0142a c\u00f3rka Stanis\u0142awa Malczewskiego \u2014 Wanda. Dzisiejsza S\u0142uga Bo\u017ca, zwana nie bez przyczyny \u201eMistyczk\u0105 z Radomia\u201d, w\u0142a\u015bnie w radomskiej farze otrzyma\u0142a od Boga moc dar\u00f3w sakramentalnych. Przede wszystkim tu 22 maja 1822 r. zosta\u0142a ochrzczona, tu te\u017c r\u00f3wno osiem lat p\u00f3\u017aniej przyj\u0119\u0142a po raz pierwszy Komuni\u0119 \u015bw. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce podczas tej drugiej uroczysto\u015bci otrzyma\u0142a dar mistycznego kontaktu z Chrystusem, zawierzaj\u0105c Mu w\u00f3wczas swe \u017cycie i oddaj\u0105c je na wy\u0142\u0105czn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 Bogu. Dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107 Wandy Malczewskiej, sp\u0119dzone \u201ew cieniu fary\u201d, w dynamicznie rozwijaj\u0105cym si\u0119 w\u00f3wczas wojew\u00f3dzkim Radomiu, ukszta\u0142towa\u0142y charakter p\u00f3\u017aniejszej S\u0142ugi Bo\u017cej, dzia\u0142aczki spo\u0142ecznej, nauczycielki wiejskich dzieci, mistyczki obdarzonej wizj\u0105 przysz\u0142ych los\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsza bry\u0142a ko\u015bcio\u0142a farnego pw. \u015bw. Jana Chrzciciela to efekt ostatniej wielkiej renowacji \u015bwi\u0105tyni, przeprowadzonej w latach 1908-1909 wg projektu wybitnego architekta J\u00f3zefa Piusa Dzieko\u0144skiego. Pomimo licznych prac oraz znacznej rozbudowy i przebudowy ko\u015bcio\u0142a mamy w tym przypadku do czynienia z prawdziwym Sanctuarium Praecursorum<\/em> \u2014 miejscem \u015bwi\u0119tym naszych poprzednik\u00f3w, jak trafnie uj\u0105\u0142 to autor najnowszego przewodnika po farze, \u0141ukasz Zaborowski. Przekraczaj\u0105c pr\u00f3g \u015bwi\u0105tyni odnajdziemy liczne \u015blady dawnych radomian, kt\u00f3rzy si\u0119 tu modlili, w tym wiele wyj\u0105tkowych i wybitnych postaci, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mistyczka Wanda Malczewska, jej bratanek malarz Jacek Malczewski (tak\u017ce tu ochrzczony), to tylko przyk\u0142ady nagromadzonego tu \u0142adunku chrze\u015bcija\u0144skiego dziedzictwa miasta.<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n\n\n\n

Pawe\u0142 Puton<\/strong>,
regionalista, mi\u0142o\u015bnik historii i dziedzictwa kulturowego regionu staropolskiego, pracownik O\u015brodka Kultury i Sztuki \u201eResursa Obywatelska\u201d w Radomiu, cz\u0142onek Radomskiego Towarzystwa Naukowego.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pawe\u0142 Puton W\u0119dr\u00f3wka szlakiem wytyczonym przez Jacka Malczewskiego prowadzi do miejsca g\u0142\u0119boko wpisanego w histori\u0119 rodu Malczewskich. Nieopodal kamienicy, w kt\u00f3rej mieszka\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-59","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"sydney-large-thumb":false,"sydney-medium-thumb":false,"sydney-small-thumb":false,"sydney-service-thumb":false,"sydney-mas-thumb":false},"uagb_author_info":{"display_name":"rafalcelej@wp.pl","author_link":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/?author=1"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Pawe\u0142 Puton W\u0119dr\u00f3wka szlakiem wytyczonym przez Jacka Malczewskiego prowadzi do miejsca g\u0142\u0119boko wpisanego w histori\u0119 rodu Malczewskich. Nieopodal kamienicy, w kt\u00f3rej mieszka\u0142 […]","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/59","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/59\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":331,"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/59\/revisions\/331"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.radom.kik.opoka.org.pl\/konkurs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}